De vis en de hengel....

Zaterdag ben ik met Hartmut en zijn collega’s maar Khayetisha geweest. Kyahelitsha betekend ‘nieuw thuis’. In de tijd van de apartheid werd een groot deel van Kaapstads zwarte bevolking onder dwang naar dit nieuwe thuis verhuist. Tegenwoordig is met 400.000 inwoners een van de grootste townships van Kaapstad. Veel van mijn cliënten komen hier vandaan. Er is een enorm alcoholprobleem en een werkeloosheid van 70%. Veel mensen uit de Eastern Cape trekken naar Kaapstad op zoek naar werk en een beter leven, maar eindigen ergens in Khayelitsha in een shebeen (bar) omdat alcohol veel makkelijker verkrijgbaar is dan een baan.

Betekend dit dat het een uitzichtloze situatie is? Dat het probleem te groot is om mensen te kunnen helpen? Ik denk het niet, maar ik weet wel dat uitvinden wat er precies moet gebeuren en hoe je het moet aanpakken een lastig probleem is. Het chinese gezegde over dat je een arme man geen vis moet geven maar een hengel als je hem echt wilt helpen is misschien oud en al duizend keer verteld, maar dergelijke verhalen zouden niet zo vaak gebruikt worden als ze geen krachtige kern van waarheid hadden. Als je als regering of NGO iets wilt doen waar je mensen echt mee helpt moet je je eerst afvragen wat de nood is en het is enorm belangrijk om de mensen betrokken te maken in je project. In Khayelitsha hebben we zaterdag een schoolvoorbeeld gezien van hoe het niet moet maar ook een uitstekend voorbeeld van wat wel werkt.

Khayelitsha is omgeven door zandduinen en vanaf een van de hoogste duinen heb je een schitterend uitzicht over de omgeving. De gemeente Kaapstad heeft daarom een houten platform en een mooie trap gebouwd om het voor de mensen een beetje gemakkelijker te maken om van dit uitzicht te genieten. Wat we bovenaan de trap aantroffen was inderdaad interessant, niet zozeer vanwege het uitzicht, hoewel dat mooi was, maar meer vanwege het ontbreken van het platform. Alleen de balken van het fundament waren op de meeste plekken nog aanwezig, de rest van het hout was gestolen. Brandhout is veel belangrijker dan een mooi uitzicht als je niet eens weet waar je je maag mee moet voelen en hoe je de school voor je kinderen moet betalen. Dit is duidelijk een project waar de gemeenschap niet op zat te wachten. De gemeente heeft hier veel geld in gestoken maar als ze de mensen van goedkoop brandhout wilden voorzien hadden ze dat beter op een andere manier kunnen doen.

De reden waarom we in Khalelitsha waren was om het Abalimi tuin project te bezoeken. Een schitterend project dat de mensen eten, werk maar vooral waardigheid geeft. Vrouwen die in de buurt van de tuin wonen kunnen zich aansluiten bij de organisatie. Ze krijgen een stukje grond en les over tuinieren en kunnen aan de slag gaan om hun eigen groenten op een organische manier te verbouwen. In ruil voor de grond moeten ze ook in de gemeenschappelijke tuin werken. De oogst van deze tuin wordt verkocht om nieuwe zaden en mest te kunnen kopen. Een van de vrouwen waar ik mee praatte was al 10 jaar in het project. ‘Ik moest altijd naar mijn familie gaan om te bedelen voor eten en een beetje geld, nu heb ik iets om te geven. Mijn familie is gek op de groenten, ik probeer zo veel mogelijk te verbouwen zodat ik iedereen er blij mee kan maken. De andere vrouwen die in de tuin werken zijn allemaal goede vrienden geworden, haast alsof ik een tweede familie heb. We delen alles, niet alleen tips over de tuin maar ook problemen die we in onze familie hebben. In het begin maakte ik veel fouten en had ik niet zo’n grote oogst. De andere vrouwen hebben me veel geleerd en nu gaat het erg goed! Ik wilde altijd naar school gaan maar er was geen geld, nu ben ik een trainer in Abalimi, ik ga naar andere tuin-projecten om de mensen daar te leren hoe ze groenten kunnen verbouwen. Ik ben erg blij met Abalimi, het heeft mijn leven veranderd.’

Hartmut en zijn collega’s zijn deel van de organisatie ‘Engineers without borders’ (ingenieurs zonder grenzen) een organisatie waar ingenieurs proberen om hun kennis in te zetten voor een betere wereld. Terwijl ik met de mensen kletste en verse bessen aan het proeven was waren zij druk bezig met uitzoeken hoe de pomp werkte en hoe ze een zonnepaneel kunnen instaleren om de elektriciteitskosten zo laag mogelijk te houden. En initiatief waar de mensen erg blij mee zijn, hoe minder kosten, hoe meer winst.

Ontwikkelingshulp, ofwel, het verhaal van de hengel en de vis. Ik kan er ondertussen boeken over schrijven. Er zijn veel fouten gemaakt in de geschiedenis, en dagelijks zien we daar de gevolgen van. Maar ik denk dat de wereld langzaam maar zeker begint in te zien hoe het moet. Het is een kwestie van geduld, van niet gelijk resultaten en blije gezichten willen zien, maar van de tijd nemen om de mensen te vragen wat ze nodig hebben, de tijd nemen om mensen te onderwijzen, en de tijd nemen om ze fouten te laten maken, zodat de zelf verkregen inzichten maken dat het project deel van henzelf is…

If you're happy and you know it....

Gisteren ben ik samen met een groepje van mijn kerk naar Pollsmoor Prison geweest. Pollsmoor is de grootste gevangenis in de provincie en huist meer dan 7000 gevangenen, waaronder de grootste criminelen. Een paar maanden geleden schreef ik over de nummer gangs, die in deze gevangenis hun oorsprong vinden. Een organisatie die daar werkt onder de gevangenen organiseerd iedere maand een worship avond en een gebedswandeling. Ik was er al eerder geweest maar om de een of andere reden greep het me deze keer veel meer aan.

We liepen rond over het enorme terrein, zingend en biddend om de gevangenen te bemoedigen. Er was veel reactie vanuit de cellen. Sommige van de cellen zijn zo zwaar beveiligd dat de mannen geen daglicht mogen zien, voor de ramen zijn grote ijzeren panelen geplaatst. Daardoorheen schreeuwden ze naar ons om te laten merken dat ze er waren en dat ze ons hoorden.

Een van de mannen die er werkt moedigde ons aan om zondagsschool liedjes te zingen. De meeste gevangenen hebben al jaren geen kerk vanbinnen gezien maar velen hebben toen ze klein waren een zondagsschool bezocht. De liedjes hebben iets warms, iets vertrouwds. En dat merkten we toen we begonnen te zingen. ‘Jezus houdt van alle kleine kinderen.’ Veel van de mannen barstten in tranen uit, staken hun handen naar buiten, zongen zachtjes mee. Daarna begonnen we ‘If you’re happy and you know it clap your hand…’ en plotseling hadden we een klein feestje. Daar stonden we, wij in de donkerte en kou van de nacht, zij in de kou en donkerte van eenzaamheid en wanhoop. Gescheiden door meters prikkeldraad, maar samengebracht door een liedje. Wij buiten, zij binnen samen dansend en zingend. We klapten in onze handen en stampten met onze voeten op de maat van het liedje. Eindeloos herhaalden we het liedje, niemand wilde stoppen om de magie van het moment te breken. Het was bijzonder maar het maakte me ook zo verdrietig. Natuurlijk zijn deze mannen criminelen en hebben ze vreselijke dingen gedaan. En in deze wereld moeten we gevangenissen hebben om de orde te kunnen handhaven. Maar ik dacht aan alle kinderen, die jaren hun vader niet zien, de vrouwen, die kinderen moeten grootbrengen zonder hun echtgenoot, aan de vaders en moeders, die hun zoons moeten missen. De schaamte, de leegheid, het verdriet. Ik kan niet wachten op de dag dat er en nieuwe aarde is en alle gevangenisdeuren open gaan, om nooit meer gesloten te worden!

Tot die tijd ben ik blij dat er mensen zijn die de gevangenis in gaan om de gevangenen te laten merken dat ze waardevol zijn. Om Zuid Afrika te helpen met het zorgen voor de gevangenen. Nelson Mandela, de beroemdste ex-gevangenne van Pollsmoor zei het volgende“It is said that no one truly knows a nation until one has been inside its jails. A nation should not be judged by how it treats its highest citizens, but its lowest ones.”

Vallende torens....

3000 boorgaten met dynamiet en 5 seconden.... Dat is nodig om te laten gebeuren wat je op deze foto ziet. Ik heb deze foto's gisteren genomen bij een indrukwekkende gebeurtenis. Vlak bij mijn huis stonden tot gisteren 2 enorme koeltorens, erg gemakkelijk als je de weg kwijt was. Maar nu zijn ze weg, en heb ik alleen nog foto's. Gelukkig ken ik de weg ondertussen goed genoeg om ook zonder deze twee grijze reuzen mijn huis terug te kunnen vinden...

Nieuwsbrief!

Dag lieve mensen...

Ik heb geen tijd en inspiratie om een nieuwe blog te schrijven, dus deze blog dient alleen om te vertellen dat er een nieuwe nieuwsbrief online is, klik hier!

Liefs Anneke

Interessant gesprek

Sinds kort heb ik elke week een meidenclub met een groepje tienermeiden op een farm maar YfC werkt. Er zijn 5 meiden tussen de 13 en 18, waarvan drie al een kind hebben. Naar school gaan doen ze haast niet, alleen als ze zin hebben. Het maakt de ouders niet zo veel uit, als ze thuisblijven van school is er mooi een extra paar handen om op de kleine kinderen te letten of om wat huishoudelijk werk te doen. Ze hebben wel dromen en idealen, maar geen idee hoe ze er moeten komen. Het is gemakkelijk om te fantaseren als je een paar glaasjes op hebt maar om ook echt uit de werkelijkheid waarin ze wonen te ontsnappen om een beter bestaan op te bouwen lijkt onmogelijk.

Het is leuk om de meiden uit te dagen, te prikkelen en vragen te stellen. Om te zien hoe ze genieten van de speciale aandacht, van een gezellig kletspraatje, van het samen knutselen. Vorige week gaf een van de meiden haar 1 week oude baby aan mij. Ik moest er maar op passen terwijl zij een collage maakte over haar familie. Dat vond ik natuurlijk niet zo erg, het kleine meisje is lief en schattig. Maar terwijl ik haar vasthield kon ik de sombere gedachten niet weren. Wat voor toekomst heeft een kind van een moeder dat zelf nog een kind is? Een kind dat opgroeit zonder vader, in een gemeenschap waar de kinderen zichzelf opvoeden?

Gisteren was ik er ook, de meiden waren er niet maar de moeders zaten buiten op het gras van het zonnetje te genieten dus ik ging lekker bij ze zitten om een praatje te maken. Ze zijn erg gewend om Engels te praten tegen de blanke mensen die komen en ze vinden het dan ook erg leuk dat ze met mij Afrikaans kunnen praten. Ik vind het ook fijn, want hun Engels is niet goed genoeg om dieper dan de dagelijkse koetjes en kalfjes te gaan, terwijl ik als ik Afrikaans praat echt een kijkje krijg in hun leven, hun zorgen en hun dromen. Het gesprek ging dan ook al snel dieper en we hadden het over de seksuele opvoeding van kinderen. Hoe praat je over relaties, contraceptie en dat soort zaken. Het lijkt erop dat mijn gesprekken altijd die richting op gaan… Een van de dingen die de vrouwen bespraken wil ik jullie niet onthouden, het was grappig, maar als je dieper nadenkt behoorlijk tragisch…

Mary:’ Ik wil nooit meer een uitstrijkje, ik ben daar namelijk zwanger van geworden. Ik had al 8 jaar geen kind meer gehad en dacht dat ik in de overgang was. Toen ben ik voor een uitstrijkje gegaan en dat ding heeft me zwanger gemaakt.’

Sarah antwoordde ‘Nee Mary, een uitstrijkje kan je helemaal niet zwanger maken’. Op dit punt was ik erg blij dat er toch iemand was die het leek te snappen, totdat ze vervolgde…. ‘Met een uitstrijkje maken ze je baarmoeder schoon zodat je gemakkelijker zwanger kan worden. Als je geen kind wil moet je gewoon niet voor een uitstrijkje gaan want dan is je baarmoeder vuil en raak je niet zo snel zwanger’…..

Nederland in de Kaap...

Af en toe kom ik hier in Kaapstad sporen tegen van Nederlanders. En dan heb ik het niet over de voetbalsupporters die hun beessies hier hebben laten liggen, maar over de sporen van Jan van Riebeeck en zijn vrienden. In 1652 landde hij met zijn boot op de Kaap om daar in opdracht van de VOC een kolonie te starten. Dit was voornamelijk bedoelt als bevoorradingspost voor de schepen onderweg naar Aziatische landen. Samen met 90 anderen begon Van Riebeeck groenten en vruchten te verbouwen. Koeien konden ze niet meenemen maar ze hadden verwacht dat ze dat wel konden ruilen met de locale bevolking, de khoisan. De khoisan had immers genoeg. Een groot probleem was echter dat de Khoisan koeien zag als kapitaal, en niet als eten. Ruilen bleek onmogelijk omdat de Nederlanders de Khoisan niets konden bieden dat voor hun gelijke waarde had. Voor een tijdje bleven de twee groepen in vrede naast elkaar leven, maar na verloop van tijd veranderde dat. De plek die de Nederlanders voor zichzelf claimden was een van de meest vruchtbare gebieden en bovendien bleven de nederlanders hun grenzen verleggen door land te stelen van de Khoisan. Uiteraard vonden de oorspronkelijke bewoners dit niet zo'n geweldig plan. Om hun protest te laten merken waren er vaak overvallen waar de Nederlanders bestolen werden van voedsel en gereedschap. Nadat van Riebeeck hierover klaagde gaf de VOC hem de opdracht om, geheel volgens Nederlandse traditie, een kanaal te graven om het Schiereiland dat in handen was van de Nederlanders af te snijden van het a]Afrikaanse vasteland. Dit was een heel goed plan als Kaapstad in Nederland zou liggen, maar het was duidelijk dat de heren van de VOC nooit in de Kaap waren geweest. Een kanaal graven door een kilometer hoge Tafelberg is zelfs met de huidige kennis en technologie onmogelijk.

Om toch een soort van afscheiding te maken besloot van Riebeeck een muur te bouwen om de kleine nederzetting te beschermen. Hiervoor gebruikte hij de snelgroeiende wilde amandelboom. Het planten van deze haag wordt door veel mensen gezien als de eerste stap richting apartheid. De blanke minderheidsgroep scheidt zichzelf af van de rest van Afrika en eist het beste van het land voor zichzelf op. De uitdaging voor hedendaags Zuid Afrika is om al deze historische muren weer neer te halen om in vrede en gelijkheid samen te kunnen leven.

Op de foto's zie je een paar van de Nederlandse sporren. De foto van mij bij het kanon is oud. Dat was in de zomer. Nu is het winter en heb ik 's nachts drie dekens nodig om warm te blijven. Maar ik klaag niet. Anders dan in de Nederlandse winter zijn er nog genoeg warme dagen waarop je heerlijk buiten kan zijn! De foto rechtsonder is daarvan het bewijs. Afgelopen weekend zijn Hartmut en ik naar Kirstenbosch geweest, een geweldig mooie botanische tuin. Op de foto zie je een stukje van Van Riebeecks heg dat daar nog groeit.

Gesloten gordijnen...

Ze is zo verliefd op hem! Zijn mooie bruine ogen, zijn grapjes, zijn zachte handen. Ze is nog nooit zo gelukkig geweest! Als ze later groot zijn gaan ze trouwen. Ze weet het zeker . Ze houden er van om samen te dromen. Ze zullen veel kindjes hebben en een mooi huis. Hun oudste dochter zal Shakira heten, want ze zijn allebei helemaal gek op haar muziek. Ze houden ervan om te knuffelen, lang en veel. Een paar maanden geleden begon het, hij zei dat het normaal was want hij had het op televisie gezien. En zijn vriend had gezegd dat iedereen het deed. En ze geloofde hem, want hij was slim! Hij had haar uitgekleed en zachtjes gestreeld. Er was nog meer gebeurd, ze bloosde als ze er aan dacht. Het had een beetje pijn gedaan maar het was ook heel fijn. En hij zei dat hij nu nog meer van haar hield. Ze vond het fijn dat ze dit aan hem kon geven. Maar nu was alles anders. Ze was zo misselijk de laatste weken, en hoewel ze veel overgaf werd haar buik steeds een beetje dikker…

Hoe kon ze zo dom zijn geweest? Waarom had ze hem niet beter ingelicht? Ze was zo blij geweest dat haar zoon een vriendinnetje had. Hij was verstandelijk gehandicapt en altijd voor hem zorgen was een hele last. Hij was vaak humeurig maar sinds hij met haar samen was ging alles een stuk beter. Het was een lief meisje, hij had haar ontmoet op de werkplaats voor verstandelijk gehandicapten. Een toekomst voor hun samen zat er niet in maar zolang het ging was het fijn. Ze konden elkaar een beetje opvrolijken. Ze brachten veel tijd samen door maar het was nooit in haar opgekomen dat ze dit zouden doen! Natuurlijk, ze lieten elkaars hand geen seconde los als ze bij elkaar waren, dat was juist zo schattig. Zijn slaapkamer was in het tuinhuisje, zo had hij toch een beetje het gevoel dat hij op zichzelf woonde. Ze had wel gezien dat de laatste maanden de gordijnen steeds vaker dicht gingen als ze samen waren maar ze had er nooit wat achter gezocht.

Ik ontmoet ze in de abortuskliniek. Twee verslagen moeders die zichzelf niet kunnen vergeven dat ze zo dom en naïef zijn geweest. Ze zijn er allebei van overtuigd dat er geen plaats is voor een kind in het leven van hun kinderen. En een jong koppeltje, tot over hun oren verliefd op elkaar en op de baby die in haar buik groeit. Baby’s zijn schattig, als het een meisje is zal het Shakira heten. Over een jongensnaam moeten ze nog nadenken. Hoe ze aan geld moeten komen om voor een baby te zorgen weten ze niet. Ze hebben nog nooit nagedacht over ouderschap en de verantwoordelijkheden die daar bij komen kijken. De moeders hebben het koppel met smoesjes het ziekenhuis in gelokt om een abortus uit te laten voeren.

Hier in Zuid Afrika is, als je geen geld hebt, geen goed opvangsysteem voor mensen met een handicap. Als ouders sta je er vaak alleen voor. Deze twee moeders hebben in hun leven al heel wat teleurstellingen te verwerken gekregen, financieel heel wat offers moeten maken die ze eigenlijk niet konden missen. Ze weten dat de zorg voor deze baby op hun schouders terecht zal komen, en dat is een zware last. Ze willen het voor iedereen gemakkelijk maken. Ze vertellen me dat ze in principe allebei tegen abortus zijn, maar ze hebben er lang over gepraat en denken dat dit de beste oplossing is. Zijn deze moeders egoïstisch? Of doen ze juist iets goeds.. Toen ik kennis maakte met deze mensen besefte ik opnieuw hoe gemakkelijk het is om met een vinger te wijzen, om veroordelend te spreken en mensen te kwetsen. Kiezen tussen twee kwaden is niet gemakkelijk…

Vakantie in Nederland...

Zomervakantie! (In Nederland, hier is het winter) Een tijd van reizen, afscheid nemen en mensen na een lange tijd weer zien. Een tijd van nieuwe landen en steden ontdekken en daarna weer thuis komen en dankbaar zijn voor je eigen huis. Een tijd waarin de ‘echte wereld’ even stil staat. Zuid Afrika gaat nu ook door zo’n tijd. Het WK is bijna afgelopen en de afgelopen weken zijn heel bijzonder geweest. Kaapstad loopt over van de toeristen, er is een supersfeer en kleur maakt even niet zo heel veel uit. Of je nu zwart of blank bent, je vuvuzela klinkt hetzelfde en je staat als één man achter Zuid Afrika. Eerst was het bafana bafana (het Zuid Afrikaanse elftal) waar iedereen vol trots over sprak, maar nu is het meer Zuid Afrika in het algemeen. De organisatie, de trots dat het ‘hier’ is, dat gevoel van ‘we laten de wereld hier toch maar mooi even zien wat Afrika kan’. De afgelopen weken stond de normale wereld even stil, alles leek om het voetbal te gaan. Zelfs mijn cliënten, die met een crisiszwangerschap toch wel wat anders aan het hoofd hadden, vragen me welk land ik support en wie ik denk dat gaat winnen. Er is een groot gevoel van eenheid en ik hoop dat dat gevoel blijft als de teams vertrokken zijn en de voetballen weer ingeruild worden voor de, hier veel populairdere, rugbyballen. Ik hoop dat de eenheid niet draaide om de sport maar dat het een dieper gevoel van herkenning en wederzijds respect heeft opgeroepen. Want dat heeft Zuid Afrika nodig als het stammenstrijd en apartheid écht wil overwinnen!

Het project in Belhar, waar ik eerder over schreef was ook een groot succes. Vooral de vrijdagavonden waren populair en ik vond het erg bijzonder dat niet alleen jongeren, maar ook ouders uit de community kwamen. Vaak hadden ze een pak suiker, koffie of een zak chips bij zich als bijdrage voor wat we voor hun jongeren deden. Dit was voor mij een teken dat er toch nog ouders zijn die betrokken zijn bij hun kinderen. We hadden concerten, dans en drama. Lekker eten en veel gezelligheid. Ik wil iedereen bedanken voor jullie gebed, aanmoedigende woorden en financiële bijdrage. God voorziet en dat heeft hij ook nu weer laten merken. Er was een vaste groep jongeren die steeds terug kwam, met hen willen we een Bijbelstudiegroep beginnen. Je merkt dat de behoefte er is maar dat er niemand is die hen daarmee kan helpen. Ik ben erg enthousiast over dit nieuwe project, het is zo gaaf om met samen met deze jongeren Gods weg te bewandelen en zijn wil te leren kennen!

Ik wens jullie allemaal een fijne vakantietijd, of jullie nu weg gaan of thuis blijven…

Liefs Anneke

Hup Holland Hup....!

Miljoenen op het spel...

Ik heb een heerlijk weekend gehad. Hartmut, twee van zijn collega’s en ik zijn naar Port Elizabeth geweest om Duitsland in het stadion aan te moedigen in haar strijd tegen Servië. Hoewel Duitsland jammer genoeg verloor hebben we enorm genoten. Een WK-voetbalwedstrijd bijwonen in een stadion is een fantastische ervaring. Spectaculair, indrukwekkend, maar tegelijk ook heel ontnuchterend. De spelers, miljonairs die je alleen kent van televisie en grote krantenkoppen, blijken gewone jongens te zijn. Jongens die moe zijn en stoppen met rennen als de bal niet in de buurt is. Jongens die verwoed zwaaien om de aandacht van de scheids te krijgen als ze het slachtoffer zijn geworden van een overtreding, maar als ze die aandacht niet krijgen gewoon doorrennen alsof er niet gebeurd is. Het was niet de eerste wedstrijd die ik live bijwoonde die week. Eerder in de week was ik getuige van een felle voetbalstrijd tussen Belhar-boys en de jongens van Du Noon. Twee teams die speelden in het voetbaltoernooi dat we georganiseerd hadden. Voor de internationale spelers in het WK is alles perfect georganiseerd, de spelers hebben mooie shirts met hun naam er op, meer voetbalschoenen dan ze nodig hebben en een mooi pak voor na de wedstrijd. Dat was wel even anders bij ons toernooi. Sommige jongens waren de gelukkige eigenaren van een paar voetbalschoenen, anderen speelden gewoon op hun sokken maar de meesten speelden ‘kaalvoet’ zoals ze hier zeggen. En toch was er weinig verschil met de internationale spelers. Het maakt niet uit waar je vandaan komt, voetbaljongens zijn allemaal even fanatiek, het grootste verschil is dat de ‘gewone’ jongens spelen alsof er miljoenen op het spel staan, en de nationale teams omdat er miljoenen om het spel staan…